Zielona rewolucja na szczecińskich dachach. Jak nowe standardy retencji zmieniają podejście do miejskiej architektury

Wprowadzone w sierpniu 2026 roku nowe „Standardy zagospodarowania wód opadowych dla miasta Szczecina” (Zarządzenie Prezydenta Miasta nr 436/26) to milowy krok w stronę budowy odpornego klimatycznie miasta. Dokument ten kładzie kres erze szybkiego pozbywania się deszczówki za pomocą rur i betonu. Zamiast tego wprowadza jasną hierarchię: woda ma zostać tam, gdzie spadła. Wśród rekomendowanych rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature-Based Solutions – NBS), kluczową rolę odgrywają dachy zielone. Dlaczego to właśnie one stają się fundamentem nowoczesnego projektowania w Szczecinie?

Koniec z tradycyjną rynną. Czas na retencję u źródła

Szczecin, podobnie jak inne polskie aglomeracje, regularnie mierzy się ze skutkami nawalnych deszczy. Tradycyjna sieć kanalizacyjna przy gwałtownych ulewach staje się niewydolna, co prowadzi do podtopień. Nowe szczecińskie standardy wymagają od inwestorów i projektantów zatrzymania wody w granicach działki.

W gęstej zabudowie śródmiejskiej, gdzie brakuje wolnej przestrzeni na gruncie na ogrody deszczowe czy niecki infiltracyjne, to właśnie dachy zielone stają się najefektywniejszym narzędziem. Zamiast generować natychmiastowy spływ powierzchniowy, dach zielony działa jak gigantyczna gąbka. W zależności od grubości i rodzaju substratu, dachy zielone potrafią zatrzymać od 50% do nawet 90% rocznych opadów. Woda, która nie zostanie wchłonięta przez roślinność, jest odprowadzana do sieci z dużym opóźnieniem i w znacznie mniejszej ilości, co odciąża miejską infrastrukturę.

Katalog opracowany został w formule kart rozwiązań NBS stanowiących zalecenia dla inwestorów i wykonawców projektujących i wdrażających te rozwiązań na terenie miasta Szczecina. Katalog rozwiązań NBS obejmuje następujące rozwiązania:

1. Zielone rowy
2. Niecki infiltracyjne
3. Muldy chłonne
4. Skrzynki rozsączające
5. Parki kieszonkowe
6. Zielone place zabaw
7. Ogrody deszczowe
8. Ogrody deszczowe w donicach
9. Zielone dachy
10. Zielone fasady
11. Zbiorniki retencyjne
12. Stawy retencyjne
13. Nawierzchnie wodoprzepuszczalne

Dachy zielone w szczecińskich standardach: Co to oznacza dla inwestorów?

Nowe wytyczne Szczecina to nie tylko zbiór pobożnych życzeń, ale realne narzędzie weryfikacji projektów budowlanych. Inwestorzy planujący inwestycje na terenie miasta muszą korzystać z oficjalnych narzędzi udostępnionych przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji (ZWiK), w tym ze specjalnego Kalkulatora Retencji NBS.

Wprowadzenie dachu zielonego do projektu pozwala znacząco poprawić bilans hydrologiczny inwestycji. Dzięki temu:

• Zmniejsza się wymagana pojemność droższych zbiorników retencyjnych (podziemnych lub naziemnych), ponieważ część fali opadowej redukowana jest już na poziomie dachu.
• Łatwiej spełnić restrykcyjne wymogi dotyczące maksymalnego dopuszczalnego odpływu do miejskiej kanalizacji.
• Inwestycja zyskuje na wartości – dachy zielone w strukturze miejskiej są traktowane jako powierzchnia biologicznie czynna (w zależności od lokalnych planów zagospodarowania przestrzennego).

Nie tylko woda. Wielofunkcyjność zielonej infrastruktury

Choć głównym motorem wdrożenia nowych standardów jest zarządzanie wodami opadowymi, Szczecin kładzie nacisk na wielofunkcyjność rozwiązań NBS. Dachy zielone idealnie wpisują się w tę filozofię, przynosząc miastu i mieszkańcom szereg dodatkowych korzyści:

1. Walka z miejską wyspą ciepła: Roślinność na dachach chłodzi otoczenie poprzez proces ewapotranspiracji, co przy ekstremalnych letnich temperaturach obniża temperaturę wewnątrz i wokół budynku.
2. Ochrona bioróżnorodności: Nawet ekstensywne dachy rozchodnikowe stają się enklawami dla miejskich zapylaczy, ptaków i owadów.
3. Izolacja termiczna i akustyczna: Zielona struktura chroni budynek przed przegrzaniem latem i wychłodzeniem zimą, obniżając koszty klimatyzacji i ogrzewania.

Dobre wzory – Gdańsk

Standardy podają również dobre wzory. Gdańsk jest uznawany za polskiego lidera w zakresie kompleksowego, systemowego podejścia do zarządzania wodami opadowymi oraz wdrażania błękitno-zielonej infrastruktury i rozwiązań NBS.

Gdańsk rozwija retencję w pięciu uzupełniających się obszarach, które razem tworzą spójny system
adaptacji miasta do zmian klimatu, porównywany do pięciu współpracujących palców dłoni. Są to
następujące obszary:
retencja zbiornikowa – zbiorniki mokre, półsuche i suche,
retencja terenowa – zagłębienia w terenie, niecki chłonne, doliny potoków,
retencja uliczna – systemy odwodnienia ulic,
retencja przydomowa – ogrody deszczowe, zbiorniki na posesjach,
zieleń miejska – parki, skwery, zielone dachy.
Gdańsk rekomenduje konkretne typy obiektów preferowanych w nowych inwestycjach:
niecki infiltracyjne,
ogrody deszczowe,
zielone dachy,
niecki trawiaste,
elementy odwodnienia ulic.

Standardy zagospodarowania wód opadowych dla miasta Szczecina – profesjonalne wsparcie na starcie

Wprowadzenie nowych przepisów często budzi obawy branży budowlanej. Szczecin wyszedł jednak naprzeciw tym wyzwaniom. W strukturach ZWiK Szczecin uruchomiono dedykowany punkt konsultacyjny. Projektanci i inwestorzy mogą tam zweryfikować swoje koncepcje oraz uzyskać pomoc w doborze odpowiednich parametrów dachów zielonych, tak aby były one w pełni zgodne z nowymi standardami i pozwalały na bezproblemowe uzgodnienie dokumentacji.

Nowe standardy zagospodarowania wód opadowych w Szczecinie jasno pokazują, że nowoczesne miasto musi inwestować w błękitno-zieloną infrastrukturę. Dachy zielone przestały być traktowane jako luksusowy dodatek estetyczny, a stały się techniczną koniecznością i pełnoprawnym elementem systemu zarządzania wodą. Przykład Szczecina udowadnia, że odpowiednie regulacje prawne mogą skutecznie stymulować rynek do tworzenia architektury przyjaznej klimatowi.

Poszczególne części opracowania oraz formularze zgłoszeniowe można pobrać bezpośrednio z serwerów ZWiK Szczecin: https://www.zwik.szczecin.pl/mieszkancy/warto_wiedziec/retencja

Zobacz też:

Gdańska Polityka Wodna

Gdańsk postawił na zieloną retencję. Dachy zielone stają się elementem miejskiej strategii przeciwpowodziowej