Program Zielona Transformacja Fundusze Norweskie na wsparcie adaptacji do zmian klimatu

Fundusze Norweskie i EOG: umowy na „Zieloną Transformację” oraz „Sprawiedliwość” podpisane.

„Zielona Transformacja” oraz „Sprawiedliwość” to dwa ostatnie programy z 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG, które weszły w fazę realizacji. Podpisy pod umowami złożyli wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko oraz Ambasador Norwegii Øystein Bø.

Pierwszy z programów, z budżetem ok. 800 mln zł, wesprze polskie samorządy w budowaniu odporności na zmiany klimatu.

Drugi, dysponujący kwotą ok. 300 mln zł, skupi się na poprawie standardów w wymiarze sprawiedliwości, modernizacji służby więziennej oraz przeciwdziałaniu przemocy domowej i ze względu na płeć.

Program „Zielona Transformacja”

W Programie Zielona Transformacja na dofinansowanie mogą liczyć m.in. projekty z zakresu błękitno-zielonej infrastruktury w miastach oraz gospodarowania wodą (np. retencji, czyli czasowego zatrzymywania wody w środowisku).

Ważnym elementem programu „Zielona Transformacja” jest też rozwój czystej energii – np. geotermia, budowa nowoczesnych magazynów energii, aż po technologie wychwytywania dwutlenku węgla.

Na te cele trafi około 800 mln zł (189 mln euro z Funduszy Norweskich i EOG + wkład krajowy).

Program jest wdrażany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Operator współpracuje z norweskimi i islandzkimi partnerami programu: Norweską Dyrekcją Zasobów Wodnych i Energii (NVE), Norweską Agencją Środowiska (NEA), Islandzkim Centrum Badań (Rannis).

160 mln euro na zieloną transformację 

Całkowity budżet programu „Zielona Transformacja” wynosi aż 160 mln euro ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG), uzupełnionych o wkład krajowy w wysokości ponad 28 mln euro. 

Program „Zielona Transformacja” jest jednym z ośmiu programów realizowanych w tej edycji Funduszy Norweskich i EOG w Polsce i jednocześnie jednym z największych spośród nich. Łączna kwota przyznanych środków finansowych dla Polski to 4 mld zł, czyli niemal 925 mln euro. 

Cztery obszary wsparcia programu „Zielona Transformacja”

Celem Programu jest przyspieszenie zielonej transformacji. Działania będą realizowane w czterech głównych obszarach: 

• Klimat – adaptacja i łagodzenie skutków zmian klimatu, działania edukacyjne, poprawa jakości powietrza; 
• Energia – wsparcie dla społeczności energetycznych, rozwój technologii CCUS, magazynowanie energii oraz geotermia; 
• Przyroda – ochrona ekosystemów i bioróżnorodności, budowa systemu danych dotyczących ocen oddziaływania na środowisko, wsparcie w tworzeniu nowych rezerwatów przyrody, monitoring dużych drapieżników; 
• Gospodarka o obiegu zamkniętym – zamykanie obiegu wody, cyrkularność w budownictwie oraz zielone zamówienia publiczne. 

Zielona Transformacja nabory i projekty predefiniowane 

W ramach Programu planowane jest ogłoszenie 9 naborów otwartych, a także realizacja 11 projektów predefiniowanych, w tym projektów dotyczących m.in.: 

• rozwoju geotermii, 
• zielonych zamówień publicznych, 
• edukacji klimatycznej, 
• systemowych rozwiązań w obszarze CCUS, 
• ochrony przyrody i tworzenia nowych rezerwatów. 

Dodatkowo realizowane będą inicjatywy w ramach Funduszu Współpracy Dwustronnej, w tym w zakresie dezinformacji klimatycznej. 

Ogłoszenie pierwszych naborów planowane jest na III–IV kwartał 2026 r. Realizacja projektów możliwa będzie do końca kwietnia 2031 r. 

Czwarta edycja Funduszy Norweskich i EOG

W ramach 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG Polska otrzyma prawie 4 mld zł, czyli prawie 925 mln euro. To najwięcej ze wszystkich krajów korzystających z tych środków.

Pieniądze te zostaną zainwestowane w ośmiu programach. Programy Zielona Transformacja i Sprawiedliwość to dwa ostatnie programy  w tej  edycji Funduszy Norweskich i EOG, dla których podpisano umowy w kwietniu 2026 r.

Wcześniej zawarte umowy dotyczyły programów:

• Rozwój Lokalny, Kultura, Zielony Biznes i Innowacje, Badania Podstawowe Badania Stosowane i Innowacje (umowy zawarte 4 lutego 2026 r.)
• Sprawy Wewnętrzne (umowa zawarta 16 marca 2026 r.)

Czym są Fundusze Norweskie i EOG

Fundusze Norweskie i EOG to pieniądze, które państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego – Islandia, Liechtenstein i Norwegia – przeznaczają na rozwój 15 krajów UE, w tym Polski. Dzieje się tak dlatego, że te państwa EOG nie są członkami UE, ale korzystają z dobrodziejstw wspólnego rynku.

Fundusze Norweskie i EOG to potoczna nazwa dla dwóch źródeł finansowania – Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG. Program Sprawy Wewnętrzne finansowany jest z tego pierwszego źródła.