Monitoring emisji metanu w 2026 – co zmienia się dla operatorów infrastruktury gazowej

Rozporządzenie metanowe UE (2024/1787), przyjęte w maju 2024 roku, wchodzi w życie etapami. Rok 2026 to moment, w którym pierwsze obowiązki stają się realne – nie na papierze, ale w codziennej pracy operatorów infrastruktury energetycznej. Co dokładnie zmienia się w tym roku i jak się do tego przygotować?

Kalendarz obowiązków – co obowiązuje od kiedy

Rozporządzenie nie wprowadza wszystkich wymagań jednocześnie. Harmonogram jest rozłożony na lata 2025-2030:

• 2025 – wejście w życie obowiązku raportowania emisji metanu przez operatorów sektora naftowego i gazowego w UE,
• 2026 – rozpoczęcie programów LDAR (Leak Detection and Repair) na instalacjach wydobywczych i przesyłowych. Pierwsze raporty emisji do właściwych organów krajowych,
• 2027 – rozszerzenie obowiązków LDAR na instalacje dystrybucyjne gazu. Zakaz rutynowego wentowania i spalania metanu (z wyjątkami bezpieczeństwa),
• 2028-2030 – zaostrzenie limitów emisji, obowiązkowe pomiary ilościowe, pełna integracja z systemem MRV (Monitoring, Reporting, Verification).

Dla polskich operatorów kluczowy jest rok 2026 – to moment, w którym trzeba mieć wdrożone procedury detekcji wycieków, przeszkolony personel i sprzęt pomiarowy.

LDAR – co to oznacza w praktyce

LDAR (Leak Detection and Repair) to systematyczny program wykrywania i naprawy wycieków emisji fugitywnych. W kontekście rozporządzenia metanowego obejmuje:

Inwentaryzację komponentów. Każdy element instalacji, który może być źródłem wycieku (zawór, kołnierz, uszczelnienie pompy, połączenie spawane, urządzenie zabezpieczające), musi być zinwentaryzowany i oznaczony unikatowym identyfikatorem.

Regularne inspekcje. Komponenty muszą być sprawdzane z określoną częstotliwością – od raz na kwartał do raz na rok, w zależności od typu instalacji i historii wycieków.

Metody detekcji. Rozporządzenie akceptuje trzy główne metody:

• kamery OGI (Optical Gas Imaging) – szybkie skanowanie dużych obszarów,
• analizatory FID/PID (sniffing) – precyzyjny pomiar stężenia w ppm,
• metody ilościowe (Hi-Flow Sampler, pomiar otworkowy) – kwantyfikacja wielkości wycieku.

Naprawa i weryfikacja. Wykryty wyciek musi być naprawiony w określonym terminie (zwykle 30-60 dni), a naprawa potwierdzona ponownym pomiarem.

Dokumentacja. Każda inspekcja, wykryty wyciek i naprawa muszą być udokumentowane. Dane przechowywane minimum 5 lat.

Kto podlega obowiązkom w 2026 roku

W pierwszej fali obowiązki dotyczą:

• operatorów wydobycia ropy i gazu – kopalnie, platformy, instalacje separacji,
• operatorów systemów przesyłowych – gazociągi wysokiego ciśnienia, tłocznie, stacje pomiarowe,
• operatorów magazynów gazu podziemnego – instalacje zatłaczania, odbioru i przygotowania gazu,
• operatorów terminali LNG – regazyfikacja, załadunek, rozładunek.

Operatorzy dystrybucji gazu (średnie i niskie ciśnienie) dołączają od 2027 roku, ale wielu z nich już teraz przygotowuje się do wdrożenia LDAR – żeby uniknąć presji czasowej za rok.

Sprzęt pomiarowy – co jest potrzebne

Minimalny zestaw narzędzi do realizacji programu LDAR obejmuje:

Do detekcji wycieków:

• kamera OGI (np. EyeCGas Multi) – do szybkiego skanowania instalacji i identyfikacji lokalizacji wycieków,
• analizator FID/PID (np. TVA2020) – do pomiaru stężenia metanu i LZO na wykrytych punktach.

Do kwantyfikacji emisji:

• urządzenie Hi-Flow lub równoważne – do pomiaru wielkości wycieku w jednostkach objętościowych (l/min),
• stacja meteo (opcjonalnie) – warunki atmosferyczne wpływają na rozprzestrzenianie się gazu i dokładność pomiarów.

Do dokumentacji:

• system zarządzania LDAR (oprogramowanie) – rejestracja komponentów, planowanie inspekcji, tracking napraw,
• GPS i metadane na urządzeniach pomiarowych – dla powiązania pomiaru z lokalizacją.

Rozporządzenie nie narzuca konkretnych marek sprzętu, ale wymaga, aby metody pomiarowe spełniały normy EN 15446 (emisje fugitywne) i EN 17628 (pomiary OGI). Szczegółowe informacje o zgodnych urządzeniach pomiarowych można znaleźć na stronach dystrybutorów specjalizujących się w rozporządzeniu metanowym UE i technologiach detekcji emisji.

Kary i konsekwencje – co grozi za brak zgodności

Rozporządzenie metanowe przewiduje system sankcji na poziomie krajowym – każde państwo członkowskie UE ustala własne kary. W Polsce szczegóły są doprecyzowywane, ale z dotychczasowej praktyki regulacyjnej wynika:

• kary administracyjne – nakładane przez organy nadzoru (Urząd Regulacji Energetyki, Inspekcja Ochrony Środowiska),
• wstrzymanie eksploatacji – w przypadku powtarzających się naruszeń lub zagrożenia środowiskowego,
• wykluczenie z przetargów publicznych – brak zgodności z regulacjami UE może dyskwalifikować operatora w postępowaniach koncesyjnych.

Niezależnie od kar, brak programu LDAR oznacza realne straty surowca – wycieki metanu to gaz, za który operator zapłacił, ale który nie dotarł do odbiorcy.

Jak przygotować się do 2026 roku – checklist

Dla operatorów, którzy jeszcze nie rozpoczęli przygotowań, kluczowe kroki to:

• inwentaryzacja komponentów – sporządzenie listy wszystkich potencjalnych źródeł emisji fugitywnych na instalacji,
• wybór metody detekcji – OGI, sniffing lub kombinacja obu, w zależności od wielkości i typu instalacji,
• zakup lub wynajem sprzętu – kamery OGI, analizatory FID/PID, oprogramowanie LDAR,
• szkolenie personelu – operatorzy kamer OGI i analizatorów wymagają przeszkolenia certyfikowanego,
• pilotażowa inspekcja – przeprowadzenie pierwszej inspekcji LDAR na wybranym odcinku instalacji, żeby zidentyfikować problemy proceduralne przed pełnym wdrożeniem,
• raportowanie – przygotowanie szablonów raportów zgodnych z wymaganiami rozporządzenia.

Podsumowanie

Rok 2026 to przejście rozporządzenia metanowego UE z fazy legislacyjnej w fazę operacyjną. Dla operatorów infrastruktury gazowej oznacza to konkretne działania – inwentaryzację, inspekcje, dokumentację i raportowanie. Firmy, które przygotują się wcześniej, unikną presji czasowej i ryzyka sankcji. Te, które będą czekać do ostatniego momentu, zmierzą się z niedoborem sprzętu, przeszkolonych inspektorów i czasu.

Artykuł sponsorowany