Fundusze Norweskie i EOG. Ruszają nowe programy
Fundusze Norweskie: W Warszawie odbyła się uroczystość podpisania umów na programy czwartej edycji Funduszy Norweskich i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG).
Wiceminister Jan Szyszko i szefowa Komitetu Mechanizmów Finansowych Kristin Hansen podpisali 4 lutego 2026 r. umowy na uruchomienie pierwszych 5 programów 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG. Największy z nich to Program Rozwój Lokalny, który wesprze rozwój polskich miast.
Fundusze Norweskie kluczowe obszary wsparcia
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej będzie zarządzać kwotą 772 mln euro (z całości 925 mln euro). Pieniądze te będą zainwestowane w ramach ośmiu programów. Będą nimi zarządzać tzw. operatorzy, czyli polskie instytucje publiczne, a nad całością będzie czuwać Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Ministerstwo będzie też operatorem Programu Rozwój Lokalny.
Fundusze Norweskie – umowy podpisane 4 lutego dotyczą 5 z 8 programów. Są to:
- Rozwój Lokalny (operator MFiPR),
- Kultura (MKiDN)
- Zielony Biznes i Innowacje (PARP),
- Badania Podstawowe (NCN),
- Badania Stosowane i Innowacje (NCBiR).
W dalszej kolejności zostaną podpisane programy:
- Zielona Transformacja (MKiŚ),
- Sprawiedliwość (Ministerstwo Sprawiedliwości),
- Sprawy Wewnętrzne (MSWiA).
Fundusze Norweskie Program Rozwój Lokalny. Recepta na lepsze miasta
Program Rozwój Lokalny o wartości ponad 700 mln zł jest największym programem 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG.
To sprawdzone narzędzie wspierające miasta w Polsce w zrównoważonym rozwoju oraz podnoszeniu jakości życia mieszkańców. Program był już realizowany w ramach Funduszy Norweskich i EOG na lata 2014-2021. Dofinansowano wtedy projekty 29 miast.
Nowa edycja programu została dostosowana do obecnych realiów i powiązana ze Strategią Rozwoju Polski do 2035 r. Obecnie o fundusze z programu będzie mogło się ubiegać 110 miast. Będą to:
- ośrodki subregionalne i regionalne aglomeracje miejskie (mniejsze i średnie miasta),
- metropolie oraz krajowe aglomeracje miejskie (największe miasta),
wskazane w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku.
Program składa się z 3 elementów:
- miasto zrównoważone,
- miasto inteligentne,
- miasto odporne.
Mniejsze i średnie miasta będą mogły realizować projekty w części poświęconej miastu zrównoważonemu. Kwota na ten obszar to 74,13 mln euro. Chodzi m.in. o działania dotyczące środowiska (np. zielona infrastruktura, niska emisja), spraw społecznych (np. dostępność, polityka senioralna) i gospodarczych (np. wsparcie przedsiębiorczości).
Duże miasta będą mogły realizować projekty w części poświęconej miastu odpornemu oraz miastu inteligentnemu. Kwota na te obszary to 94 mln euro.
Dofinansowanie dostaną przedsięwzięcia dotyczące np. innowacji w zarządzaniu i technologii (Smart City 4.0), sztucznej inteligencji w usługach, cyfrowym bliźniakom, Internetowi Rzeczy, automatyzacji procesów, budowaniu odporności na sytuacje kryzysowe (m.in. budowa systemów wczesnego ostrzegania, ochrona infrastruktury krytycznej, wykorzystanie systemów GIS do monitorowania ryzyka, modernizacja budowli ochronnych).
Nabory dla miast zostaną uruchomione w 2026 roku.
Rozwój miast na rządowej agendzie
Równolegle w MFiPR powstaje ustawa o zrównoważonym rozwoju miast, która w dużej części skierowana jest do miast subregionalnych. Jej celem jest stworzenie prostych i jasnych zasad, które pomogą miastom i ich otoczeniu rozwijać się w sposób spójny i dobrze zaplanowany. Dzięki niej samorządy dostaną nowe narzędzie do wspólnego planowania transportu publicznego, usług komunalnych i inwestycji, a także łatwiejszego sięgania po środki zewnętrzne.
Czym są Fundusze Norweskie i EOG
Fundusze Norweskie i EOG to pieniądze, które państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego – Islandia, Liechtenstein i Norwegia – przeznaczają na rozwój 15 krajów UE, w tym Polski. Dzieje się tak dlatego, że te państwa EOG nie są członkami UE, ale korzystają z dobrodziejstw wspólnego rynku.
Łączna wartość 4. edycji Funduszy Norweskich i EOG dla wszystkich 15 państw to 3,268 mld euro, z czego 97 proc. pochodzi z budżetu Norwegii.
Źródło: eeagrants.org
Zobacz też:
